Uyuşturucu Madde Kullanmanın ve Bulundurmanın Cezası (TCK m. 191)
Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, kullanmak için uyuşturucu madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçları Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 191. maddesinde düzenlenmiştir.
Kanun koyucu, uyuşturucu madde kullanan veya kişisel kullanım amacıyla bulunduran kişileri öncelikli olarak cezalandırmaktan ziyade tedavi ve rehabilite etmeyi hedefleyen özel bir hukuki rejim benimsemiştir.
1. Cezanın Miktarı
TCK m. 191/1 uyarınca; kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi:
- 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Ancak bu ceza ilk defa uyuşturucu kullanırken yakalanan kişiler için doğrudan infaz edilmez; kanunda yer alan Kamunun Açılması Hırsının Ertelenmesi mekanizması devreye girer.
2. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (5 Yıllık Denetim)
Uyuşturucu kullanma veya bulundurma suçundan dolayı başlatılan soruşturmada, Cumhuriyet Savcısı ceza davası açmak yerine 5 yıl süreyle Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesine karar verir (TCK m. 191/2).
Denetimli Serbestlik ve Tedbir: Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında en az 1 yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Gerek görülmesi halinde kişi tedaviye (AMATEM vb.) sevk edilir.
Erteleme Süresince Yükümlülüklere Uymak: Şüpheli 5 yıllık erteleme süresi içinde;
- Kendisine yüklenen denetimli serbestlik ve tedavi tedbirlerine uygun davranmak,
Tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmamak, satın almamak ve bulundurmamak zorundadır.
3. İhlal Durumunda Ne Olur? (Davanın Açılması)
Eğer kişi 5 yıllık erteleme süresi içinde:
- Kendisine verilen tedavi veya denetimli serbestlik tedbirine uymazsa,
- Tekrar uyuşturucu madde satın alır, kabul eder, bulundurur veya kullanırsa,
hakkında ertelenen kamu davası açılır ve İş Mahkemesi/Asliye Ceza Mahkemesi'nde yargılanarak hapis cezasına çarptırılır.
4. Kullanma Suçu ile Ticaret Suçu Arasındaki Fark
Yargıtay içtihatlarına göre bir kimsenin üzerindeki veya evindeki uyuşturucunun "kullanım sınırları içinde mi" yoksa "ticaret/tedarik amacıyla mı" bulundurulduğunun tespiti hayati önem taşır. Ticaret suçu (TCK m. 188) çok daha ağır cezalara (10 yıldan 20 yıla kadar hapis) tabidir.
Aşağıdaki kriterler kullanma ve ticaret ayrımında esas alınır:
Miktar: Ele geçirilen maddenin kişinin yıllık kişisel kullanım ihtiyacını aşacak miktarda olması ticaret göstergesidir.
Paketleme Şekli: Maddenin küçük, hassas tartıyla bölünmüş, satışa hazır poşetçikler halinde bulunması.
Bulundurulan Yer ve Materyaller: Hassas terazi, paketleme malzemeleri veya yüksek miktarda nakit para bulunması.
5. Şahsi Cezasızlık / Etkin Pişmanlık (TCK m. 192)
Uyuşturucu madde kullanan kişi, henüz hakkında bir soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara (Emniyet, Savcılık, Hastane) başvurarak tedavi olmak istediğini bildirirse veya kullandığı maddeyi teslim ederse hakkında hiç ceza verilmez.