HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Nedir?
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinde düzenlenen, sanık hakkında verilen mahkûmiyet hükmünün belirli şartlar dâhilinde hukuki bir sonuç doğurmayacak şekilde dondurulması ve denetim süresi sonunda tamamen ortadan kaldırılması kurumudur.
HAGB kararı verildiğinde, sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmü açıklanmaz ve sanık belirlenen denetim süresi boyunca tekrar suç işlemezse dava tüm sonuçlarıyla düşer. Böylece kişi sabıka kaydı (adli sicil) almadan süreci tamamlamış olur.
1. HAGB Kararı Verilme Şartları Nelerdir?
Bir sanık hakkında HAGB kararı verilebilmesi için kanunda aranan maddi ve şekli şartların bir arada bulunması gerekir:
A. Cezaya İlişkin Şartlar
Ceza Miktarı: Yapılan yargılama sonucunda mahkûm olunan hapis cezasının 2 yıl veya daha az süreli olması (veya adli para cezası olması) gerekir.
B. Sanığa İlişkin Şartlar
Daha Önce Kasıtlı Suçtan Mahkûm Olmamak: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunmaması şarttır (Taksirli suçlar HAGB’ye engel değildir).
Mahkemenin Olumlu Kanaati: Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varması gerekir.
Mağdurun Zararının Giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın; aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi zorunludur.
2. Denetim Süresi ve Yükümlülükler
HAGB kararı ile birlikte sanık 5 yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur (Suça sürüklenen çocuklar için bu süre 3 yıldır).
Denetim Süresinin Sonucu: Sanık 5 yıllık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemez ve mahkemece yüklenen yükümlülüklere uyarsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.
Denetim Süresinde Suç İşlenmesi: Sanık bu 5 yıllık süreçte kasıtlı yeni bir suç işlerse veya yükümlülüklere aykırı davranırsa, mahkeme dondurulan hükmü açıklar ve verilen ceza infaz edilmeye başlanır.
3. HAGB Sabıka Kaydına (Adli Sicile) İşler mi?
HAGB kararları, standart e-Devlet veya adliyelerden alınan Adli Sicil Kaydında (Sabıka Kaydında) görünmez.
Özel Kütük: HAGB kararları kendilerine özgü ayrı bir sisteme/kütüğe kaydedilir.
Erişim: Bu kayıtlara yalnızca Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkemeler tarafından yürütülen bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında ulaşılabilir; halka, işverenlere veya resmi kurumların standart sorgulamalarına kapalıdır.
4. HAGB Kararına Karşı İtiraz ve Kanun Yolu
Sanık veya mağdur taraf HAGB kararına karşı itiraz etme hakkına sahiptir.
Kararın tebliğ veya tefhim edilmesinden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye verilecek bir dilekçe ile itiraz edilebilir. İtirazı bir üst mahkeme (genellikle Ağır Ceza Mahkemesi) inceler.