6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uyarınca; internetten (mesafeli olarak) satın alınan ürünlerde tüketicilerin 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma (ürünü iade etme) hakkı bulunmaktadır.
Bu hak, tüketicinin ürünü fiziksel olarak inceleme imkanı olmamasından doğan mağduriyetleri önlemek amacıyla kanunen güvence altına alınmıştır.
1. 14 Günlük Süre Ne Zaman Başlar?
Cayma hakkı süresi:
- Mal Satışlarında: Ürünün tüketiciye veya gösterdiği üçüncü kişiye teslim edildiği günden itibaren başlar.
- Hizmet Sunumlarında: Sözleşmenin kurulduğu günden itibaren başlar.
- Parçalı/Çoklu Teslimatlarda: Birden fazla parçadan oluşan ürünlerde, son parçanın teslim edildiği gün esas alınır.
- Satıcının Bilgilendirme Yükümlülüğü: Satıcı, satış öncesinde tüketiciye cayma hakkı konusunda usulüne uygun bilgilendirme yapmak zorundadır. Eğer satıcı bu bilgilendirmeyi yapmazsa, 14 günlük cayma süresi kuralıyla bağlı kalınmaz ve cayma hakkı süresi 1 yıla kadar uzar.
2. Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır ve Süreç Nasıl İşler?
Bildirim Yapılması: 14 günlük süre dolmadan satıcıya veya aracı hizmet sağlayıcısına (Trendyol, Hepsiburada, Amazon vb.) yazılı olarak (e-posta, sitedeki iade butonu veya ihtarname ile) cayma bildirimi iletilmelidir.
Ürünün Geri Gönderilmesi: Bildirimin yapılmasından itibaren en geç 14 gün içinde ürünün satıcıya geri gönderilmesi gerekir.
Para İadesi: Satıcı, iade edilen ürünün kendisine ulaşmasından veya iade kargo takip numarasının iletilmesinden itibaren en geç 14 gün içinde tüketicinin ödediği tüm tutarı (varsa teslimat masrafları dahil) tek seferde ve kesintisiz olarak iade etmek zorundadır.
3. Cayma Hakkı Kullanılamayan (İade Edilemeyen) Ürünler
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin 15. maddesi uyarınca, niteliği gereği iadeye uygun olmayan bazı ürün gruplarında cayma hakkı kullanılamaz:
- Kişiye Özel Üretilen Ürünler: Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan/özelleştirilen mallar.
- Çabuk Bozulabilen Ürünler: Çabuk bozulma veya son kullanma tarihi geçme ihtimali olan mallar (gıda, taze çiçek vb.).
- Hijyen Nedeniyle İadesi Sakıncalı Ürünler: Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olan; iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler (iç giyim, mayo, küpe, kozmetik ürünleri, kulak içi kulaklık vb.).
- Dijital / Yazılım Ürünleri: Ambalajı açılmış olan kitap, dijital içerik, bilgisayar sarf malzemeleri ve yazılımlar.
- Süreli Yayınlar: Gazete ve dergi gibi süreli yayınlar.
- Fiyatı Borsa/Finansal Piyasaya Bağlı Ürünler: Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olan ve satıcının kontrolünde olmayan mallar (ziynet eşyası, altın vb.).
4. İade Kargo Ücretini Kim Öder?
Yasal düzenlemelere göre, tüketicinin ürünü cayma hakkı kapsamında iade etmesi durumunda satıcının belirlediği anlaşmalı kargo firması kullanıldığı sürece kargo ücreti satıcıya aittir. Tüketiciden kargo bedeli altında bir kesinti yapılamaz.
5. Satıcı İadeyi Kabul Etmezse Ne Yapılmalı?
Satıcının yasaya aykırı şekilde iadeyi reddetmesi veya ücret iadesi yapmaması durumunda izlenecek adımlar şunlardır:
- Tüketici Hakem Heyeti (THH): Belirli parasal sınırlar dahilindeki uyuşmazlıklarda e-Devlet üzerinden TÜBİS (Tüketici Bilgi Sistemi) aracılığıyla ücretsiz olarak Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurulabilir.
- Tüketici Mahkemesi: Belirlenen parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur.