Alacağını rızasıyla ödemeyen borçludan bu alacağın devlet gücüyle tahsil edilmesi için başlatılan yasal sürece icra takibi denir. İcra takibi süreci, alacağın bir belgeye (ilama) dayanıp dayanmamasına göre iki temel yöntemle yürütülür: İlamsız İcra Takibi ve İlamlı İcra Takibi.
1. Takip Türünün Belirlenmesi
İlamsız İcra Takibi: Elinizde bir mahkeme kararı (ilam) yoksa kullanılır. Fatura, kira alacağı, sözleşme veya hiçbir belgeye dayanmayan elden verilen borçlar için başlatılabilir.
İlamlı İcra Takibi: Elinizde bir mahkeme ilamı, mahkeme ilamı niteliğindeki belgeler (mahkeme huzurunda yapılan sulh, arabuluculuk anlaşma belgesi vb.) varsa kullanılır.
Kambiyo Senetlerine Özgü İcra Takibi: Elinizde çek, senet (bono) veya poliçe varsa bu özel ve hızlı takip yolu seçilir.
2. Adım Adım İcra Takibi Başlatma Süreci
1.Takip Talebinin Hazırlanması:İcra Müdürlüğü veya UYAP.
İcra İflas Kanunu'na uygun bir Takip Talebi (Form 1) doldurulur. Bu formda; alacaklı ve borçlunun T.C. kimlik/vergi numarası, adresleri, asıl alacak miktarı, istenen faiz oranı ve faizin başlangıç tarihi açıkça belirtilir.
2.İcra Harç ve Masraflarının Ödenmesi:Vezne İşlemleri.
Hazırlanan takip talebi ile yetkili İcra Dairesine başvurulur veya UYAP Vatandaş/Avukat Portalı üzerinden sisteme yüklenir. Başvurunun işleme alınması için Başvurma Harcı, Peşin Harç ve Tebliğat Masrafları ödenir.
3.Ödeme Emrinin Gönderilmesi:İcra Dairesince Düzenlenir.
Harçlar ödendikten sonra İcra Dairesi tarafından borçluya bir Ödeme Emri düzenlenerek PTT aracılığıyla tebliğe çıkarılır.
3. Ödeme Emri Sonrası Borçlunun Hakları ve Süreler
Ödeme emri borçluya tebliğ edildikten sonra takibin türüne göre kanuni süreler işlemeye başlar:
A. İlamsız İcra Takibinde Süreç
İtiraz Süresi: Borçlu, ödeme emrini teslim aldığı günden itibaren 7 gün içinde icra dairesine vereceği bir dilekçe ile borca veya imzaya itiraz edebilir.
İtirazın Etkisi: 7 gün içinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Alacaklı takibe devam edebilmek için Mahkemede İtirazın İptali veya İtirazın Kaldırılması davası açmak zorundadır.
İtiraz Edilmezse: Borçlu 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir. Alacaklı borçlunun banka hesaplarına, maaşına, araçlarına ve gayrimenkullerine haciz konulmasını talep edebilir.
B. Kambiyo Senetlerine Özgü Takipte Süreç
Borçlu takibe ve imzaya itirazını 5 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesi'ne yapmak zorundadır.
Ödeme süresi ise 10 gündür. İtiraz takibi kendiliğinden durdurmaz (mahkemeden tedbir kararı alınması gerekir).
C. İlamlı İcra Takibinde Süreç
Mahkeme kararına dayandığı için borçlunun borca esaslı bir itiraz hakkı yoktur (ancak borcu ödediğine dair resmi belge sunarak itiraz edebilir).
Borçluya icra emri gönderilir ve 7 gün içinde ödeme yapması istenir, aksi halde haciz aşamasına geçilir.
4. Yetkili İcra Dairesi Neresidir?
Genel Kural: İlamsız takiplerde yetkili icra dairesi borçlunun yerleşim yeri (ikametgah) icra dairesidir.
Sözleşme/Para Borçları: Sözleşmenin ifa edileceği yer veya alacaklının yerleşim yeri icra daireleri de yetkili olabilir.
İlamlı Takipler: Türkiye'deki herhangi bir icra dairesinden takip başlatılabilir (yetki sınırı yoktur).
5. e-Devlet ve UYAP Üzerinden İcra Takibi Yapılabilir mi?
Evet. Vatandaşlar e-Devlet şifreleri ile UYAP Vatandaş Portal (vatandas.uyap.gov.tr) sistemine giriş yaparak elektronik imza veya mobil imza kullanarak evden çıkmadan online icra takibi başlatabilir, dosya harçlarını kredi kartıyla ödeyebilir ve dosyanın safahatını anlık olarak takip edebilirler.