Evlilik birliğinin boşanma ile sona ermesi durumunda en çok uyuşmazlık yaşanan konulardan biri, düğünde takılan ziynet eşyaları ve paraların kime ait olacağıdır. Türk Medeni Kanunu’na göre ziynet eşyaları kişisel mal statüsünde değerlendirilmektedir. Ancak paylaşımın nasıl yapılacağı konusunda esas belirleyici unsur Yargıtay içtihatlarıdır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, onlarca yıldır uyguladığı "düğünde kime takılırsa takılsın tüm takılar kadına aittir" kuralını yakın tarihte verdiği emsal kararlarla değiştirmiştir.
İşte güncel Yargıtay kararları ışığında düğün takılarının paylaşım esasları:
1. Yargıtay'ın Yeni İçtihat Kuralı: "Kime Takıldıysa Onundur"
Yeni yargı kararları doğrultusunda düğün takılarının mülkiyetinde temel kural değişmiştir. Aksi yönde bir anlaşma veya ispatlanmış yerel örf ve adet bulunmadığı sürece paylaşım şu ilkelere göre yapılır:
A. Kadına Özgü Ziynet Eşyaları (Geline Ait)
Bilezik, kolye, küpe, gerdanlık, yüzük ve takı seti gibi doğası gereği kadının kullanımına uygun (kadına özgü) olan ziynet eşyaları, düğünde damada takılmış olsa dahi geline ait sayılır.
B. Erkeğe Takılan Para ve Altınlar (Damada Ait)
Eski uygulamada damada takılan çeyrek altın, yarım altın veya nakit paralar da kadının kişisel malı kabul edilmekteydi. Güncel içtihada göre; erkeğe takılan ve cinsiyete özgü olmayan (unisex) çeyrek altın, gram altın, tam altın ve nakit paralar damadın kişisel malı sayılmaktadır.
C. Erkeğe Özgü Eşyalar
Erkek kol saati, kol düğmesi veya kravat iğnesi gibi doğrudan erkeğin kullanımına özgülenmiş takı ve aksesuarlar, geline takılmış olsa dahi damadın kişisel malı kabul edilir.
Düğün Takılarının Paylaşım Özeti
2. Özel Durumlar ve Mahkeme Uygulamaları
Düğün Videosu ve Fotoğrafların Önemi
Ziynet eşyası davasında (ziynet alacağı davası) en önemli delil düğün fotoğraf ve video kayıtlarıdır. Mahkemeler veya atanan bilirkişiler (kuyumcu bilirkişi), düğün videolarını kare kare inceleyerek:
- Hangi takının kime takıldığını,
- Takının cinsiyete özgü olup olmadığını,
- Takılan altınların adet ve niteliğini tespit eder.
Evlilik İçinde Bozdurulan / Harcanan Altınların Durumu
Süreçte en çok karşılaşılan durumlardan biri de takıların ev, araba almak veya borç ödemek amacıyla bozdurulmasıdır.
Yargıtay İlkeleri: Kadına ait olan ziynet eşyaları evlilik birliğinin giderleri, borçlar veya taşınmaz alımı için bozdurulsa dahi, erkek bu takıları iade etmekle mükelleftir.
İstisna: Erkeğin iade borcundan kurtulabilmesi için kadının bu takıları "iade edilmemek üzere rızasıyla verdindiğini" kesin delillerle ispatlaması gerekir. Kadının sadece rıza göstermesi veya altınları kendi eliyle vermesi iade hakkından vazgeçtiği anlamına gelmez.
3. Mahkemede İspat Yükü Kimdedir?
Hukuk genel kuralı gereği, ziynet eşyasının varlığını ve kendisinde olmadığını iddia eden taraf bu iddiasını ispatlamak zorundadır.
Yargıtay'ın yerleşik görüşüne göre kadına özgü ziynet eşyalarının kadının üzerinde bulunması asıldır.
Kadın, evden ayrılırken bu takıların kendisinde kalmadığını, terke zorlandığını, elinden zorla alındığını veya evde kaldığını tanık, kamera kaydı veya kolluk tutanakları gibi delillerle ispatlamalıdır.