Türk Medeni Kanunu’na göre miras paylaşımı, vefat eden kişinin (murisin) geride bıraktığı aile bireylerinin durumuna ve bir vasiyetnamenin olup olmamasına göre değişiklik gösterir. Kardeşlerin miras payı; vefat eden kişinin çocuklarının olup olmamasına ve vefat edenin eşinin hayatta olup olmamasına göre doğrudan şekillenir.
İşte farklı olasılıklara göre kardeşler arası miras paylaşımının esasları:
1. Vefat Eden Kişinin Çocukları (Altsoyu) Var İse
Türk hukukunda mirasçılar sisteminde "zümre (derece)" esası geçerlidir. Üst zümrede mirasçı varsa, alt zümreye miras düşmez.
Kardeşlerin Durumu: Çocuklar (altsoy) 1. zümre mirasçılardır. Kardeşler ise 2. zümre mirasçı sayılır.
Paylaşım: Vefat eden kişinin çocuğu veya torunu varsa, kardeşlere hiçbir şekilde miras kalmaz. Mirasın tamamı (sağ olan eş var ise eş ve çocuklar arasında) paylaşılır.
2. Vefat Eden Kişinin Çocuğu Yoksa Miras Kardeşlere Nasıl Geçer?
Vefat eden kişinin çocuğu veya torunu yoksa, miras 2. zümreye (anne, baba ve kardeşlere) geçer. Bu durumda sağ kalan eşin varlığı pay oranlarını etkiler:
A. Anne ve Baba Hayattaysa
Çocuğu olmayan kişinin anne ve babası hayattaysa, 2. zümrenin başı anne ve babadır. Miras anne ve baba arasında eşit bölünür. Anne ve babanın sağ olduğu durumda kardeşler doğrudan mirasçı olamaz.
B. Anne veya Babadan Biri (veya Her İkisi) Vefat Etmişse
Çocuğu olmayan murisin anne veya babasından biri (ya da her ikisi) daha önce vefat etmişse, vefat eden anne veya babanın payı kendi altsoylarına, yani ölen kişinin kardeşlerine geçer.
Örnek: Çocuğu olmayan ve anne-babası ölmüş bir kişinin mirası, hayatta olan kardeşleri arasında tamamen eşit olarak bölünür.
3. Sağ Kalan Eş Varken Kardeşlerin Miras Payı
Vefat eden kişinin çocuğu yoksa ancak sağ kalan bir eşi varsa ve anne-babadan biri veya ikisi vefat etmişse kardeşler eşle birlikte mirasçı olur:
- Sağ Kalan Eşin Payı: Çocuğu olmayan fakat anne-babası veya kardeşleri ile mirasçı olan sağ kalan eşin yasal miras payı 1/2 (%50)'dir.
- Kardeşlerin Payı: Kalan 1/2 (%50)'lik kısım anne ve babanın payı üzerinden kardeşlere geçer ve kardeşler arasında eşit olarak paylaştırılır.
- Kardeşler Arası Miras Paylaşım Özet Tablosu
Öz Kardeş ile Üvey Kardeş Arasındaki Pay Farkı
Türk Medeni Kanunu’na göre öz ve üvey kardeşlerin miras hakkı kök başı esasına göre belirlenir:
- Miras, ölen anne ve babanın kanadından dağıtıldığı için öz kardeşler hem anneden hem babadan pay alır.
- Üvey kardeşler ise sadece ortak olan anne veya ortak olan baba kanadından gelen paya ortak olurlar. Dolayısıyla öz kardeşin miras payı, üvey kardeşe göre daha fazla olur.
- Kardeşlerin Saklı Payı Var mıdır?
- Hukukumuzda yapılan kanun değişikliği ile kardeşlerin saklı pay hakkı kaldırılmıştır.
- Bu durum şu anlama gelir: Vefat eden kişi, sağlığında yaptığı bir vasiyetname veya miras sözleşmesi ile tüm malvarlığını başkasına veya tek bir kardeşine bırakabilir. Kardeşlerin saklı payı olmadığı için bu duruma karşı "saklı payın ihlali" gerekçesiyle tenkis davası açma hakları bulunmamaktadır.