Mali güçlük içine düşen sermaye şirketleri ve kooperatifler için finansal yapılandırma süreçleri hayati önem taşır. Uygulamada hâlâ sıklıkla aratılan iflasın ertelenmesi, Türk hukuk sisteminde yapılan mevzuat değişiklikleriyle tamamen yürürlükten kaldırılmıştır. Günümüzde borca batık durumdaki şirketlerin haklarını koruması ve ticari faaliyetlerini sürdürebilmesi için yasal tek mekanizma konkordato kurumudur.
İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde şirketlerin mali krizden çıkış için izlemesi gereken adımlar, hukuki prosedürler ve kritik hususlar aşağıda detaylandırılmıştır.
İflasın Ertelenmesi Yerine Hangi Hukuki Yol Kullanılır?
15 Mart 2018 tarihinde yayımlanan 7101 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan düzenleme sonucunda iflasın ertelenmesi kurumu mevzuatımızdan tamamen çıkarılmıştır.
Bu hukuki müessese yerine, hem borçluyu koruyan hem de alacaklıların haklarını güvence altına alan konkordato (mühlet ve yeniden yapılandırma) mekanizması etkinleştirilmiştir. Borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan şirketler doğrudan Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurarak konkordato talep edebilir.
Konkordato Sürecinde Yapılması Gerekenler ve Adım Adım Başvuru
Şirketlerin mahkemeden koruma kararı (geçici mühlet) alabilmesi ve haciz baskısını durdurabilmesi için izlemesi gereken usul adımları şunlardır:
1. Ön Proje ve Finansal İyileştirme Planının Hazırlanması
Konkordato talebinin en temel unsurudur. Şirketin mevcut borçlarını hangi oranlarda, kaç ay/yıl vadede ve hangi kaynaklarla (sermaye artırımı, varlık satışı, maliyet azaltımı vb.) ödeyeceğini gösteren gerçekçi bir konkordato ön projesi hazırlanmalıdır.
2. Bağımsız Denetim Raporunun Alınması
İİK 286. maddesi uyarınca, Kamu Gözetimi Kurumu (KGK) tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca hazırlanan ve şirket ön projesinin gerçekleşebilir olduğunu doğrulayan makul güvence veren bağımsız denetim raporu dava dosyasına eklenmelidir.
3. Asliye Ticaret Mahkemesine Başvuru
Şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne bir dilekçe ile başvurulur. Dilekçe ekinde borçlu şirketin son bilançoları, gelir tabloları, nakit akım tabloları, alacaklılar listesi ve rehinli/imtiyazlı alacak durumları eksiksiz yer almalıdır.
4. Geçici Mühlet Kararı ve İcra Takiplerinin Durması
Mahkeme, belgelerin eksiksiz sunulduğunu tespit ettiğinde derhal 3 aylık geçici mühlet kararı verir (gerektiğinde 2 ay uzatılabilir).
- Hukuki Etkisi: Geçici mühlet kararı ile birlikte şirket aleyhine yürütülen tüm icra takipleri durur, yeni icra takibi yapılamaz ve ihtiyati tedbir/haciz kararları uygulanmaz.
- Geçici Komiser Atanması: Mahkeme, şirket faaliyetlerini ve ön projenin uygulanmasını denetlemek üzere konkordato komiseri atar.
5. Kesin Mühlet ve Alacaklılar Kurulu
Geçici mühlet içinde ön projenin başarıya ulaşacağı anlaşılırsa mahkeme 1 yıllık kesin mühlet verir. Bu süreçte alacaklılar toplantısı düzenlenir. Ön proje, alacaklıların ve alacak miktarlarının kanunda belirtilen çoğunluğu tarafından kabul edilirse tasdik aşamasına geçilir.
6. Konkordatonun Tasdiki
Mahkeme, kabul edilen projeyi ve şartları inceleyerek konkordatonun tasdikine karar verir. Kararla birlikte borçlar yeniden yapılandırılmış olur ve şirket belirlenen ödeme planına göre borçlarını ödeyerek ticari hayatına devam eder.
💡Şirket Yöneticilerinin Dikkat Etmesi Gereken Kritik Hususlar
- Usule Uygun Evrak Hazırlığı: Eksik belge sunulması halinde mahkeme geçici mühlet vermeden talebi usulden reddedebilir.
- Malvarlığını Koruma Yükümlülüğü: Mühlet kararı süresince komiserin izni olmadan rehin tesis edilemez, kefil olunamaz ve taşınmazlar devredilemez.
- Doğru Zamanda Başvuru: Şirket nakit akışını kaybetmeden ve borca batıklık durumu derinleşmeden yapılan başvurularda başarı oranı önemli ölçüde yüksektir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 286. maddesi uyarınca, konkordato talebinde bulunan borçlunun başvuru dilekçesine ekleyerek mahkemeye sunması gereken zorunlu belgeler şunlardır:
İİK Madde 286 Uyarınca Mahkemeye Sunulacak Evrak Listesi
- Konkordato Ön Projesi: Borçlunun borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceğini, alacaklıların alacaklarından ne miktarda vazgeçeceğini, ödemelerin yapılması için gerekli mali kaynağın nasıl sağlanacağını (sermaye artırımı, varlık satışı, kredi kullanımı vb.) gösteren ayrıntılı teklif metni.
- Borçlunun Malvarlığının Durumunu Gösteren Belgeler:
- Son Bilanço ve Gelir Tablosu: Ticari defterlere uygun olarak hazırlanmış güncel finansal tablolar.
- Nakit Akım Tablosu: Şirketin nakit giriş ve çıkışlarını gösteren tablo.
- Ara Bilançolar: Son bilanço tarihinden başvuru tarihine kadar geçen süreye ait (gerekli görüldüğü takdirde) ara bilançolar.
- Ticari Defterlerin Özetleri ve Açılış/Kapanış Onayları: Defterlerin usulüne uygun tutulduğunu kanıtlayan kayıt özetleri.
- Detaylı Varlık Listesi: Borçlunun tüm taşınır, taşınmaz, hak, alacak ve diğer varlıklarının değerlerini ve üzerindeki takyidatları (ipotek, haciz vb.) gösteren döküm.
- Alacaklılar ve Alacaklar Listesi: Alacaklıların isimleri, unvanları, iletişim bilgileri, alacak miktarları, rehinli veya imtiyazlı olup olmadıkları durumunu gösteren eksiksiz liste.
- Alacaklı Karşılaştırma Tablosu: Konkordato ön projesine göre alacaklıların eline geçecek miktar ile borçlunun iflası halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı kıyaslayan detaylı karşılaştırma tablosu.
- Makul Güvence Veren Bağımsız Denetim Raporu: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan; konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşmesinin mümkün olduğunu doğrulayan denetim raporu. (Küçük işletmeler/şahıs firmaları için kanunda belirli istisnalar bulunmaktadır).
💡Önemli Not: İİK 286/2 uyarınca, bu belgelerin eksik sunulması halinde mahkeme borçluya eksikliği tamamlaması için geçici bir süre veremez; geçici mühlet talebi usulden reddedilir. Bu nedenle belgelerin eksiksiz hazırlanması hayati önem taşır.