Yasal Kira Artış Oranı Nedir? (Güncel Kira Artış Oranı Hesabı)
Konut ve işyeri kira sözleşmelerinde yenileme dönemlerinde uygulanacak yasal kira artış oranı, Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 344. maddesi kapsamında belirlenmektedir. Ev sahipleri ve kiracılar arasındaki en büyük uzlaşmazlık konularından biri olan zam oranı, yasalarla üst sınıra tabi tutulmuştur.
Yasal kural gereği ev sahipleri, yenilenen kira dönemlerinde tavan oranının üzerinde zam yapamazlar.
Yasal Kira Artış Oranı Nasıl Hesaplanır?
Türk Borçlar Kanunu’na göre kira artış oranında temel kıstas, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından her ay açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) 12 aylık ortalamasıdır.
Yenilenen kira sözleşmelerinde uygulanacak tavan (en yüksek) zam oranı, artışın yapılacağı ayda açıklanan 12 aylık TÜFE ortalamasını geçemez. Taraflar bu oranın altında bir artış hususunda anlaşabilirler; ancak bu oranın üzerinde yapılan zam anlaşmaları hukuken geçersizdir.
Önemli Not: Konut kiralarında daha önce uygulanan %25'lik sabit zam sınırı uygulaması sona ermiştir. Güncel durumda hem konut hem de işyeri kiralarında tavan artış oranı, açıklanan 12 aylık TÜFE ortalamasına göre hesaplanmaktadır.
Konut ve İşyeri Kira Artışı Arasındaki Fark Var mıdır?
Şu anki mevzuat uygulamasında çatılı işyerleri ve konut kiralarında yasal tavan oranı aynı esasa (12 aylık TÜFE ortalaması) dayanır.
Konut Kiraları: Sözleşmede yazan oran ne olursa olsun, artış tarihi itibarıyla açıklanmış olan 12 aylık TÜFE ortalamasını aşamaz.
İşyeri Kiraları: İşyeri sözleşmelerinde de üst sınır 12 aylık TÜFE ortalamasıdır.
Örnek Kira Artış Oranı Hesabı
Hesaplamanın mantığını kavramak için bir örnek üzerinden inceleyelim:
- Mevcut Kira Bedeli: 15.000 TL
- Açıklanan 12 Aylık TÜFE Ortalaması (Varsayılan): %60
- Yapılabilecek Maksimum Zam Tutar: 15.000 TL x %60 = 9.000 TL
- Yeni Dönem Tavan Kira Bedeli: 15.000 TL + 9.000 TL = 24.000 TL
5 Yılı Dolduran Kiracılarda Kira Tespiti (Kira Tespit Davası)
Kira sözleşmesinin üzerinden 5 yıl geçtikten sonra ev sahibi veya kiracı, kira bedelinin güncellenmesi için Kira Tespit Davası açabilir.
5 yıllık süre dolduğunda hakim, artık sadece 12 aylık TÜFE ortalaması ile bağlı kalmaz. Mahkeme;
- Emsal rayiç kira bedellerini,
- Taşınmazın durumunu, konumunu ve niteliklerini,
- Hakkaniyet indirimini (eski kiracı indirimi)
- göz önünde bulundurarak bölge şartlarına uygun yeni bir kira bedeli belirler.