Hakaret Suçunun Cezası Nedir? (Türk Ceza Kanunu m. 125)
Hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 125. maddesinde düzenlenmiş olup; bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnad etmek ya da sövmek suretiyle gerçekleşir.
Hakaret suçunda ceza miktarı; suçun işleniş şekline, işlendiği kişiye ve ortamına göre değişiklik gösterir.
1. Hakaret Suçunun Temel Cezası (Basit Hakaret)
Suçun gıyapta (mağdurun yokluğunda) en az 3 kişiyle ihtilat ederek veya doğrudan mağdurun yüzüne karşı işlenmesi durumunda uygulanan temel ceza şudur:
- Ceza Miktarı: 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Gözaltı / İnfaz Durumu: Hakim, olayın niteliğine göre hapis cezası veya adli para cezasından yalnızca birini tercih eder.
Şikayet Şartı: Basit hakaret suçu şikayete tabidir. Mağdurun, fiili ve faili öğrenmesinden itibaren 6 ay içinde şikayette bulunması gerekir. Aksi halde soruşturma yapılamaz.
2. Cezayı Artıran Niteliği Halleder (Nitelikli Hakaret)
Hakaret suçunun belirli kişilere veya belirli ortamlarda işlenmesi halinde cezanın alt sınırı yükseltilir ve suç şikayete tabi olmaktan çıkıp re'sen (kendiliğinden) soruşturulur:
A. Nitelikli Haller
Suçun;
- Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,
Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, yaymasından, değiştirmeye çalışmasından dolayı,
Mensup olunan dinin kutsal değerlerine hakaret etmek suretiyle,
işlenmesi halinde cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamaz (1 yıldan 2 yıla kadar hapis cezası verilir).
B. Alenen İşlenme Hali
Hakaretin aleniyet kazandığı ortamlarda (sokakta, sosyal medyada, televizyonda, gazete veya internet sitelerinde) işlenmesi halinde; yukarıdaki maddelere göre hesaplanan ceza $\frac{1}{6}$ oranında artırılır.
3. Karşılıklı Hakaret ve Haksız Fiil İndirimi
Kanun, hakaret suçunun bir haksız fiile tepki olarak veya karşılıklı işlenmesi durumunda hakime cezayı indirme veya tamamen kaldırma yetkisi vermiştir (TCK m. 129):
Haksız Bir Fiile Tepki Olarak İşlenmesi: Hakaret, mağdurun haksız bir fiiline (örneğin kışkırtma, darp vb.) tepki olarak işlenmişse verilecek ceza $\frac{1}{3}$'üne kadar indirilebilir veya kişiye ceza verilmeyebilir.
Karşılıklı Hakaret: Tarafların karşılıklı olarak birbirine hakaret etmesi halinde hakim, her iki tarafa verilen cezayı $\frac{1}{3}$ oranına kadar indirebilir veya her iki tarafa da ceza vermeyebilir.
4. Uzlaştırma Kapsamında mıdır?
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu hariç olmak üzere, hakaret suçunun tüm biçimleri uzlaştırma kapsamındadır.
Soruşturma veya kovuşturma aşamasında dosya öncelikle Cumhuriyet Savcılığı tarafından Uzlaştırma Bürosu’na gönderilir. Tarafların bir uzlaştırmacı nezaretinde anlaşması halinde dava açılmaz veya dosya düşer.
5. HAGB ve Cezanın Ertelenmesi Mümkün müdür?
Hakaret suçu nedeniyle verilen ceza genellikle 2 yılın altında kaldığı için;
- Sanığın sabıka kaydının bulunmaması,
- Mahkemenin olumlu kanaate varması,
şartlarıyla sanık hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) veya Hapis Cezasının Ertelenmesi kararı verilebilir.