| Kriter / Özellik | Yap-İşlet-Devret (YİD) | Yap-İşlet (Yİ) |
|---|---|---|
| Temel Tanım & Mantık | Özel sektör projeyi finanse eder, inşa eder, belirlenen süre boyunca işletir ve süre sonunda kamuya devreder. | Özel sektör projeyi kendi kaynaklarıyla inşa eder, işletir ve mülkiyetini süresiz/lisans süresince elinde tutar. |
| Süreç & Mülkiyet Sonu | Süreli mülkiyet: sözleşme bitiminde tesis, çalışır durumda ve bedelsiz olarak devlete geçer. | Kalıcı mülkiyet: tesis kamulaştırılmaz veya devredilmez; yatırımcı firmanın malı olmaya devam eder. |
| Sözleşme Süresi | Kanunen en fazla 49 yıl ile sınırlıdır (uygulamada genelde 15-25 yıl arasıdır). | Belirli bir işletme devir süresi yoktur; tesisin ekonomik ömrü ve üretim lisansı geçerlidir. |
| Ana Kullanım Alanları | Otoyollar, köprüler, tüneller, havalimanları, limanlar ve şehir hastaneleri. | Ağırlıklı olarak elektrik enerjisi üretim santralleri (termik, doğalgaz, nükleer vb.). |
| Kamu Katkısı & Arazi | Devlet genellikle arazi tahsisi yapar, kamulaştırma bedelini üstlenir veya kolaylık sağlar. | Yatırımcı firma araziyi kendisi temin eder veya kiralar; kamu desteği kısıtlıdır. |
| Finansman & Risk | Özel sektör finanse eder; ancak kamu sıklıkla geçiş, yolcu veya gelir garantisi verir. | Finansman riski tamamen özel sektördedir; kamu genellikle enerji alım garantisi verir. |
| Yasal Mevzuat (Türkiye) | 3996 Sayılı Kanun (çerçeve kanun) kapsamında yürütülür. | 4283 Sayılı Kanun (Elektrik Enerjisi Üretim Tesisleri) kapsamında yürütülür. |
| Tipik Örnekler | Osmangazi Köprüsü, İstanbul Havalimanı, Avrasya Tüneli, Çanakkale Köprüsü. | Gebze, Adapazarı ve İzmir Doğalgaz Kombine Çevrim Santralleri. |
Bu karşılaştırma genel bir rehber niteliğindedir; somut proje yapısı ilgili mevzuat ve sözleşme hükümlerine göre değişebilir.