Kesin (münhasır) yetki, kanunun bir dava için özellikle belirlediği ve tarafların anlaşarak değiştiremeyeceği yetkili mahkemedir. Bu hallerde dava, kanunun gösterdiği yer mahkemesinden başka bir yerde açılamaz; açılırsa mahkeme yetkisizlik kararı verir. Aşağıda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuatta düzenlenen başlıca kesin yetki hâlleri gruplandırılmıştır.
Miras (Tereke) Davaları
Ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir; dava başka bir yerde açılamaz.
- Tereke paylaşımı davaları
- Terekenin paylaşımına ilişkin sözleşmenin geçersizliği davası
- Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava
- Tenkis davası
- Miras sebebiyle istihkak davası
- Mirasçılar arası terekenin yönetimine ilişkin davalar
- Terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak tüm davalar
Taşınmaza İlişkin Davalar
Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Aşağıdaki ayni haklara ilişkin davalar ve zilyetlik/alıkoyma hakkına ilişkin davalar bu kapsamdadır:
- Mülkiyet, intifa hakkı, oturma (sükna) hakkı
- Üst (inşaat) hakkı, kaynak hakkı, geçit hakkı, mecra hakkı
- Taşınmaz yükü (gayrimenkul mükellefiyeti)
- Taşınmaz rehni: ipotek, ipotekli borç senedi, irat senedi
- Taşınmazın zilyetliğine veya alıkoyma hakkına ilişkin davalar
- İrtifak haklarına ilişkin davalar (irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yer)
Tüzel Kişi Üyelik/Ortaklık Davaları
Özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla açacakları veya kendilerine karşı açılacak davalarda, ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
- Tüzel kişinin bir ortağına/üyesine karşı açacağı davalar
- Bir ortağın/üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacağı davalar
Can Sigortası Davaları
Can sigortalarında, sigorta ettirenin, sigortalının veya lehtarın leh veya aleyhine açılacak davalarda, onların yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir.
Bu liste genel bir rehber niteliğindedir; somut olaya uygulanacak yetki kuralı için ilgili mevzuat ve güncel içtihat esas alınmalıdır.