Türk Medeni Kanunu'nda (TMK) boşanma davaları, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) konusunda anlaşıp anlaşamamalarına göre anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olarak ikiye ayrılır. Aşağıdaki tabloda her iki davanın temel özelliklerini ve farklarını inceleyebilirsiniz.
| Kriter / Özellik | Anlaşmalı Boşanma (TMK 166/3) | Çekişmeli Boşanma (TMK 166/1-2) |
|---|---|---|
| Temel Şart & Mantık | Eşlerin boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve ziynet gibi tüm konularda tam bir uzlaşı sağlamış olması gerekir. | Eşlerden birinin boşanmak istememesi veya boşanmanın sonuçlarında (velayet, tazminat vb.) uzlaşamamaları durumunda açılır. |
| Evlilik Süresi Şartı | Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması şarttır. | 1 yıllık süre şartı yoktur; evliliğin ilk gününde dahi dava açılabilir. |
| Süreç & Dava Süresi | Çok hızlı sonuçlanır; genellikle 1 gün ile 1 ay arasında tek celsede karara bağlanır. | Uzun ve yıpratıcı bir süreçtir; yerel mahkeme, istinaf ve Yargıtay aşamalarıyla 1,5 ile 4 yıl sürebilir. |
| Duruşmaya Katılım Zorunluluğu | Eşlerin avukatları olsa dahi her iki eşin de duruşmaya bizzat katılması ve hâkime iradelerini açıklaması zorunludur. | Eşlerin duruşmaya bizzat katılma zorunluluğu yoktur; kendilerini avukat ile temsil ettirebilirler. |
| Delil ve Kusur İspatı | Kusur araştırması yapılmaz, tanık dinlenmez, delil sunma zorunluluğu yoktur; protokol esastır. | Taraf iddiaları, tanık beyanları, mesajlar, bilirkişi incelemeleri ve kusur tespiti büyük önem taşır. |
| Maliyet ve Masraflar | Dava masrafları ve avukatlık ücretleri sürenin kısa olması nedeniyle daha düşüktür. | Mahkeme masrafları, bilirkişi/tanık giderleri ve uzun süreç nedeniyle daha maliyetlidir. |
| Temel Belge | Taraflarca imzalanmış ve hâkime sunulmuş Anlaşmalı Boşanma Protokolü. | Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, delil listeleri ve tanık anlatımları. |
Bu karşılaştırma genel bir rehber niteliğindedir; somut olayın hukuki nitelendirmesi yargı mercilerine aittir.